Psychotherapists.gr | SeekSelf.com | © 2008

• ΟΙ ΕΜΟ και η αντιμετώπιση τους.
  Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος
• Η τάση ανεξαρτησίας στην εφηβεία και η αντιμετώπιση των γονιών.
  Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος
• Ομάδα Αυτογνωσίας. Τι είναι η ομάδα αυτογνωσίας, ποιοι ωφελούνται, πως λειτουργεί.
  Δημήτρης Τσιάκος, Ψυχολόγος
• Περί σχέσεων. Πορεία, προσδοκίες, επικοινωνία σε μία σχέση. Αιτίες συγκρούσεων, διατήρηση σχέσεων. Δεύτερος γάμος.
  Δημήτρης Τσιάκος, Ψυχολόγος
• Ποιοι άντρες, αφού χωρίσουν γίνονται φίλοι με την πρώην φίλη /γυναίκα τους.
  Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος
• Οι τρεις βασικοί παράγοντες του stress.
  Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος, ομιλία
• Γνωρίστε τον άνθρωπο που σας ταιριάζει. Από τη θεωρία στη πράξη.
  Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος. ΙΑΤΡΙΚΑ, 25/1/2005

---

ΟΙ ΕΜΟ και η αντιμετώπιση τους.

Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος

Ένα πολύ σημαντικό στάδιο στην εξέλιξη των εφήβων είναι η διαφοροποίηση τους από τους γονείς. Κάθε γενιά είχε και τους {αντιδραστικούς} της, punks, ravers, hippies to name a few, και κάθε γενιά ενηλίκων προβληματίστηκε για το ίδιο θέμα. {Το παιδί μου έχει πρόβλημα, τι μουσική είναι αυτή που ακούει, πως ντύνεται έτσι, γιατί δεν κόβει λίγο τα μαλλιά του, πως είναι έτσι!!??}

Σήμερα ειδικά, επειδή βιώνουμε πολύ δύσκολες καταστάσεις και υπάρχει ένα σύνθετο και πολυδιάστατο άγχος που αιωρείται στη ζωή μας, οι γονείς είναι πολύ απασχολημένοι και τα παιδιά μεγαλώνουν σε μια κοινωνική απομόνωση (αν και οι γονείς τρέχουν συνεχώς σε πάρτυ και σε υποχρεώσεις χωρίς να καταλαβαίνουν ότι δεν είναι αυτό που έχουν ΑΝΑΓΚΗ τα παιδιά τους). Οι emo είναι emotional, για ασαφείς λόγους, όπως είναι και οι γονείς τους και η κοινωνία ολόκληρη είναι emotional για ασαφείς λόγους. Οι emo απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις με {δε με ενδιαφέρει, γιατί έτσι, δε ξέρω…} ένα τρόπο που αντανακλά τη πολιτική και την οικογένεια της σημερινής εποχής. Ποιος ξέρει σήμερα? Ποιος ενδιαφέρεται σήμερα? Ποιος είναι σαφής σήμερα?

Όσο περισσότερη επικοινωνία και χρόνος υπάρχει σε μια οικογένεια, τόσο λιγότερες είναι οι αντιδράσεις των παιδιών. Βρείτε το χρόνο και το κουράγιο να επικοινωνήσετε ουσιαστικά μαζί του/της, Μιλήστε για τη μέρα σας, για τις δυσκολίες σας, για τις απογοητεύσεις σας, αποτυχίες σας, και φυσικά και για τα δυνατά σας σημεία. Αγοράστε του/της τη μπλούζα που της αρέσει χωρίς κριτική. Συζητήστε με το παιδί σας για να το ακούσετε χωρίς πάντα να το συμβουλεύσετε, με μία διάθεση που να παροτρύνει το παιδί να σας μιλήσει, φιλική. Γελάστε με τις αδυναμίες ή με τα λάθη του χωρίς να θυμώσετε. Να θυμάστε τον απλό κανόνα ότι για να σας μιλήσει το παιδί σας πρέπει να πιστεύει ότι έχετε τη διάθεση να το ακούσετε και όχι να το επικρίνετε.

Ποια είναι η τελευταία φορά που περάσατε καλά μαζί, που γελάσατε, που διασκεδάσατε? Προσπαθήστε να βρείτε το χρόνο να γελάσετε με το παιδί σας. Είναι μια δραστηριότητα που θα φέρει περισσότερα θετικά αποτελέσματα και από το διάβασμα ακόμα. Α! προσοχή, να μη ξεχνάτε οι μαμάδες τους μπαμπάδες στη διασκέδαση και στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών σας. Το θετικότερο μήνυμα για ζωή το παίρνουν τα παιδιά που οι γονείς υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον και είναι συναισθηματικά υγιείς, είτε είναι χωρισμένοι, είτε παντρεμένοι.

Στην οικογένεια σας δέχεστε γενικά τη διαφορετικότητα ή κριτικάρετε τα άτομα που διαφέρουν από εσάς. ? Εάν δείτε έναν μακρυμάλλη με σκουλαρίκι υπάρχει περίπτωση να πείτε ωραίο παιδί? Εάν δείτε ένα άτομο διαφορετικό από εσάς, πόσο σημασία θα δώσετε στην εμφάνιση του/της. Το μήνυμα λοιπόν που δίνετε στα παιδιά σας με αυτό τον τρόπο είναι ότι η εμφάνιση παίζει πολύ μεγάλο ρόλο και ότι με την εμφάνιση μπορούν να υποστηρίξουν θέσεις που δε ξέρουν πως να τις υποστηρίξουν μέσω της επικοινωνίας. Εάν δείτε μία περίεργη εμφάνιση στο δρόμο και πείτε.. ενδιαφέρον, πλάκα έχει, και άλλα τέτοια σχόλια, η εμφάνιση αμέσως αποδυναμώνεται. Αν πείτε ΑΑ τον αλήτη! Αμέσως ένα παιδί καταλαβαίνει ότι η εμφάνιση μπορεί να αντιπροσωπεύει μια στάση ζωής. Οι γονείς λοιπόν δίνουν το μήνυμα στα παιδιά τους το τι σημαίνει η εμφάνιση και από τους γονείς θα εξαρτηθεί το κατά πόσο τα παιδιά τους θα επικροτήσουν την οποιαδήποτε τάση.

Εγώ προτείνω.. δεχτείτε τα παιδιά σας ό,τι και να φοράνε. Δεν έχει και τόση σημασία αν τα μαλλιά έχουν λακ και είναι προς τα πάνω, αν έχουν σκουλαρίκια, αν τα μάτια και τα νύχια είναι μαύρα, ….. σημασία έχει αν η ψυχή τους είναι μαύρη. Αν νομίζετε λοιπόν, ότι τα παιδιά σας διανύουν μια εφηβική φάση (που είναι πολύ πιθανόν) συμβουλή μου είναι να πάτε στο κρεβάτι τους το βράδι, και όταν ξεβαφτούν και οι μάσκες βγούνε να τους δώσετε μια σφιχτή αγκαλιά, και να σκεφτείτε ενώ ψιθυρίζετε το σαγαπώ, εφηβεία είναι και θα περάσει.

Αν πιστεύετε ότι υπάρχει ένα σοβαρό θέμα συμβουλευτείτε έναν ειδικό και προστατεύστε τη σχέση σας. Το ποιο σημαντικό που μένει όσο εσείς μεγαλώνετε είναι η σχέση σας με τα παιδιά σας, μη το ξεχνάτε αυτό….. Το τι φοράνε δε παίζει τόσο μεγάλο ρόλο, ρόλο παίζει το τι σκέφτονται, το τι νοιώθουν, το πόσο αισιόδοξα βλέπουν το μέλλον τους και το πόσο ζεστά έχουν μάθει να αγκαλιάζουν.

---

Η ΤΑΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ

Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος

Η πρώτη σοβαρή προσπάθεια προς ανεξαρτησία γίνεται γύρω στα μέσα της εφηβείας, δηλαδή στα 14 με 16. Αυτή τη περίοδο παρατηρείται η δεύτερη κατά σειρά μεγέθους ανάπτυξη ( η πρώτη συμβαίνει στην βρεφική ηλικία) για τα αγόρια και τα κορίτσια. Οι ορμόνες αλλάζουν, οι φίλοι αποκτούν πρωταρχική σημασία, και ο τρόπος σκέψης γίνεται πιο ώριμος, πιο φιλοσοφημένος και συχνά αντίθετος με το τρόπο σκέψης των γονιών.

Αυτό το στάδιο οι έφηβοι αισθάνονται πιεσμένοι από τις αλλαγές του σώματος τους, από τις συναισθηματικές αλλαγές τους και επίσης από τις αλλαγές της αντίληψης τους. Αυτή η πίεση τους οδηγεί να αναπτύξουν τον δικό τους τρόπο σκέψης, και την δικιά τους ιδεολογία η οποία θα τους οδηγήσει στα επόμενα στάδια ανάπτυξης όπως είναι η καριέρα τους και ο γάμος τους. Αυτή η τάση εξαρτοποίησης αντιπροσωπεύει την αρχή της κρίσης της εφηβείας κατά την οποία οι έφηβοι δοκιμάζουν την ικανότητα τους να είναι διαφορετικά άτομα από αυτά που ήταν πριν. Εδώ έρχεται συχνά η ρήξη με τους γονείς οι οποίοι απειλούνται με τις αλλαγές που παρατηρούν στα παιδιά τους και αντιδρούν άλλοι διακριτικά, άλλοι επιθετικά. H αρνητική αντίδραση στη διαφοροποίηση εφήβου και γονέα, η οποία είναι τόσο υγιείς και φυσιολογική, επιδεινώνει τη κρίση και προκαλεί τεραστία εμπόδια στην πρόθεση που πιθανά έχει ο έφηβος να συζητήσει, να διαπραγματευτεί και να ξεπεράσει αυτά που αισθάνεται. Έτσι το συναίσθημα της μοναξιάς και της απομόνωσης κυριεύει και αυτό το σημείο πολλές φορές εμφανίζονται συμπτώματα μελαγχολίας, ανορεξίας και αργόσχολης τα οποία εναλλάσσονται με εναντίωση προς τον εαυτό τους η άλλες φορές με πολύ διάβασμα η αφοσίωση σε κομπιούτερ και ηλεκτρονικά παιχνίδια που είναι και αυτά μέσα απομόνωσης.

Οι έφηβοι μπορεί να επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν τις ανασφάλειες τους με το να έρθουν πιο κοντά στους φίλους τους η σε άλλους ενήλικες έξω από την οικογένεια οι οποίοι θα τους δώσουν τη συμπαράσταση που τους έδινε πριν η οικογένεια. Αυτοί οι φίλοι θα επιτρέψουν στον έφηβο να πειραματισθεί και αυτός ο πειραματισμός είναι απαραίτητος, θετικός και υγιείς για την σωστή ανάπτυξη του εφήβου. Εδώ βεβαία δημιουργούνται όλα τα ερωτηματικά του τι μπορούν να κάνουν οι “κακές παρέες” και ο ρόλος του γονέα είναι κρίσιμος. Οι γονείς πρέπει να ξερόυν ότι δεν είναι σωστό να σταματήσουν την ανάπτυξη του παιδιού τους αυτό το στάδιο. Όσο τα παιδιά είναι μικρά, δηλαδή από βρέφη έως περίπου 7-8 χρονών, οι γονείς είναι πολύ ενθαρρυντικοί ως προς την ανεξαρτητοποίηση τους. Τα ενθαρρύνουν να περπατήσουν, να μιλήσουν και αισθάνονται υπερήφανοι για αυτά τα πρώτα βήματα. Όταν τα μικρά παιδιά διαφοροποιούνται πλησιάζουν τους γονείς τους, τα μεγαλύτερα παιδιά απομακρύνονται. Αυτό το στάδιο φοβίζει τους γονείς. Τα παιδιά όταν περάσουν τα 10 και μπούνε στην προεφηβικά και αργότερα στην εφηβεία, ξαφνικά αυτή η ενθάρρυνση σταματάει επειδή οι γονείς τους δεν ξερόυν πως να αντιμετωπίσουν το παιδί τους που ξαφνικά μεγαλώνει. Η εφηβεία είναι δύσκολη περίοδος για τα παιδιά και για τους γονείς. Είναι λάθος να περνούν λοιπόν οι γονείς προσωπικά τις αναπτυξιακές δυσκολίες της εφηβείας και είναι βασικό να βρούνε το κουράγιο να γίνουνε οι ενήλικες που χρειάζονται τα παιδιά τους ούτως ώστε να μην μπλέξουνε με τις “κακές παρέες”.

Οι γονείς που αναγνωρίζουν την αυτονομία στους εφήβους και συντελούν στη υγρή εξαρτοποίηση τους είναι αυτοί που αναγνωρίζουν ότι οι έφηβοι αλλάζουν, και ότι αυτή η αλλαγή τους ικανοποιεί και δεν τους απειλεί. Αυτοί οι γονείς δείχνουν το ενδιαφέρον τους, την ζεστασιά και την αγάπη τους προς το παιδί τους και νοιάζονται για το παιδί πιο πολύ από τις πράξεις του παιδιού τους. Αυτοί οι γονείς βοηθάνε χωρίς να επιβάλλουν την βοήθεια τους. Αυτοί οι γονείς συνεχίζουν να καλοσωρίζουν τις αλλαγές στα παιδιά τους και δεν επιμένουν στους παλιούς τρόπους επικοινωνίας.

Τι πρέπει να κάνετε σαν γονείς για να παραμείνετε κοντά τους

• Καταλάβετε ότι η εφηβεία είναι ένα στάδιο ανάπτυξης και ότι θα περάσει
• Δείξετε υπομονή εάν αισθάνεστε ότι το παιδί σας απορρίπτει
• Δεχτείτε ότι είναι απόλυτα φυσικό ότι το παιδί σας θα απομακρυνθεί από εσάς.
• Συζητήσετε με το παιδί σας και αποφασίστε τι μπορείτε να κάνετε μαζί, δηλαδή, να περάσετε ένα απόγευμα την εβδομάδα μαζί, η να πάτε ένα σινεμά η για καφέ. Βρείτε σημεία επαφής. Ακουστέ τον/την. Μιλήστε για τα ενδιαφέροντα σας.
• Καλέστε τους φίλους του παιδιού σας στο σπίτι και μην κριτικάρετε την συμπεριφορά τους η το ντύσιμο τους.
• Πείτε στο παιδί σας τι επιτρέπεται και τι όχι, μην περιμένετε ότι το παιδί σας θα μαντέψει τι θέλετε και συμφωνήστε όλοι μαζί για αυτούς τους κανόνες.
• Πείτε στο παιδί σας εξαρχής τι θα γίνει εάν οι κανόνες παραβιάσουν. Αφού τις αποφάσεις τις παίρνετε μαζί, θα πρέπει να τηρούνται.
• Δείξατε την αγάπη σας ακόμα και όταν επιβάλλετε μια τιμωρία.
• Να είστε σταθεροί και συνεπείς στην συμπεριφορά σας, ούτως ώστε να γίνουν τα παιδιά υπεύθυνα των πράξεων τους.
• Τα πιο βασικά
  Μην απορρίψετε το παιδί σας ποτέ, απορείτε μονό τις πράξεις τους.
  Φροντίστε να είστε εσείς καλά, και γενικά να σκεφτόσαστε και τις προσωπικές σας ανάγκες.

Εάν εσείς σαν γονείς νομίζετε ότι έχετε τα παραπάνω χαρακτηριστικά και όμως αισθάνεστε απομακρυσμένοι από το παιδί σας θα πρέπει να συζητήσετε την πιθανότητα να αρχίσει ψυχοθεραπεία. Η σχέση που θα δημιουργήσει το παιδί σας με τον/την ψυχολόγο είναι βασική. Πριν πάρετε την απόφαση σας να δείτε ένα ψυχολόγο κάντε ένα ραντεβού γνωριμίας, μιλήστε για το πρόβλημα σας και πάρτε εσείς την απόφαση αν θέλετε αυτός ο άνθρωπος να βοηθήσει την οικογένεια σας. Θα πρέπει να εμπιστευτείτε πρώτα εσείς τον ψυχολόγο που θα σας βοηθήσει και μετά θα σας είναι πιο εύκολο να δεχτείτε καινούργιες απόψεις και τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων σας.

---

Ομάδα αυτογνωσίας
Τι είναι η ομάδα αυτογνωσίας, ποιοι ωφελούνται, πως λειτουργεί

Δημήτρης Τσιάκος, Ψυχολόγος, Γνωσιακός ψυχοθεραπευτής
Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος

Μια ομάδα αυτογνωσίας προάγει την ψυχική υγεία του ατόμου και προσφέρει σφαιρική ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, λαμβάνοντας υπόψη όλες σχεδόν τις διαστάσεις της καθημερινής ζωής που απειλούν την «υγιή» λειτουργία και προσαρμογή στο σύνθετο σημερινό κόσμο. Η συμμετοχή σε μια ομάδα αυτογνωσίας αποτελεί σημαντικό εφόδιο για το σύγχρονο άνθρωπο γιατί αποτελεί μέθοδο αντιμετώπισης πολλών καταθλιπτικών και αγχογόνων συμπτωμάτων που ευθύνονται σε μεγάλο μέρος για την ψυχική απορρύθμιση και τη συναισθηματική ευαλωτότητα. Συγκεκριμένα, τα κυριότερα θεραπευτικά οφέλη μιας ομάδας αυτογνωσίας είναι:

• Καταπολέμηση των αισθημάτων άγχους, είτε στην περίπτωση απλής ύπαρξης άγχους είτε στην περισσότερο σύνθετη περίπτωση μετουσίωσης αυτού σε έντονη ψυχοπαθολογία (πχ. κρίση πανικού, διάχυτη και γενικευμένη ανησυχία)
• Καλλιέργεια και προοδευτική αύξηση της συναισθηματικής έκφρασης η οποία αποτελεί ικανότητα υψίστης σημασίας για τη σύναψη και διατήρηση διαπροσωπικών σχέσεων. Η δυνατότητα κατανόησης και μετέπειτα έκφρασης του συναισθηματικού μας κόσμου, βελτιώνει την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, τον τρόπο που βλέπουμε τους άλλους και την ερμηνεία που δίνουμε στις σκέψεις και τις πράξεις των κοντινών μας προσώπων.
• Ανάπτυξη του εσωτερικού μας κόσμου, γνωστικά μέσω της κατανόησης του υπερβολικού ή ελλιπούς τρόπου ερμηνείας των φαινόμενων και συναισθηματικά μέσω της αυξημένης αυτογνωσίας και «μοιράσματος» των πραγματικών συναισθημάτων μας με τους άλλους
• Βιωματική ανάπτυξη που επιτυγχάνεται μέσω της επαφής με τις επιθυμίες και τους στόχους μας, « τα θέλω και τα μπορώ». Η εναρμόνιση των εσωτερικών «θέλω» με τα εξωτερικά «μπορώ» και η συνειδητοποίηση ότι σημαντικότατη παράμετρος είναι η σκέψη «είμαι ικανός να», προωθούν την ψυχική ωρίμανση του ατόμου και σταδιακά εξελίσσουν την αυτογνωσία και την πίστη στον εαυτό.
• Καταπολέμηση των συναισθημάτων απομόνωσης και μοναξιάς, μείωση των μελαγχολικών και απαισιόδοξων σκέψεων. Τα αισθήματα μοναξιάς, σε συνδυασμό με τη συνεχώς αυξανόμενη εγωκεντρική «άποψη ζωής» και την παρατηρούμενη μείωση πρόθεσης των νέων ατόμων για σύναψη δυνατών δεσμών, αποτελούν παράγοντες γένεσης και συντήρησης κατάθλιψης, άγχους και αυτό-υποτίμησης. Κυρίαρχες σκέψεις, όπως «δεν με καταλαβαίνει κανένας, δεν ταιριάζω με κανέναν, τίποτα δε θα αλλάξει στο μέλλον, ποτέ δε θα βρω αυτό που μου αξίζει», προκαλούν ένα συνεχή φαύλο κύκλο αρνητικών αναφορών για τον εαυτό μας και τους άλλους και δημιουργούν μια εσφαλμένη αντίληψη για τις ανθρώπινες σχέσεις. Η συμμετοχή σε μια ομάδα αυτογνωσίας, μέσω της κοινοποίησης των ενδόμυχων και προσωπικών αναζητήσεων και της συζήτησης των εμποδίων και δυσκολιών που αντιμετωπίζει ο κάθε άνθρωπος στην πορεία της προσωπικής του ολοκλήρωσης, οδηγεί σε κατάκτηση της «αίσθησης του ανήκειν» και στη γνώση ότι υπάρχουν και κάποιοι άλλοι γύρω μας που δείχνουν σεβασμό και αυθεντικό ενδιαφέρον για τη ζωή μας.

Ποιοι ωφελούνται ιδιαίτερα από μια ομάδα αυτογνωσίας

• Άνθρωποι με στόχο τη βελτίωση της συναισθηματικής έκφρασης και της ικανότητας επαφής με το συναισθηματικό τους κόσμο. Συνήθως εκδηλώνεται με μια αίσθηση «κάτι δεν πάει καλά αλλά δε ξέρω τι» ή «ενώ όλα είναι σε τάξη, κάτι μέσα μου με κάνει να αισθάνομαι άσχημα». Συχνά παρατηρείται επίσης απώλεια ενδιαφέροντος για τα πράγματα και τους ανθρώπους γύρω μας που ο άνθρωπος το βιώνει ως «δεν μου αρέσει πλέον τίποτα, έχω χάσει την όρεξή μου για τα πάντα».
• Άνθρωποι που αισθάνονται έντονο θυμό. Όταν οι επιθυμίες μας συγκρούονται με τις επιθυμίες κοντινών προσώπων και η ικανοποίηση των προσωπικών μας αναγκών έρχεται σε σύγκρουση με κανόνες και συνήθειες του οικογενειακού ή του εργασιακού περιβάλλοντος, επιλέγουμε την υιοθέτηση μιας παθητικής και ανεκτικής στάσης, με σκοπό την διαφύλαξη της υπάρχουσας ισορροπίας. Αποτέλεσμα του λάθους τρόπου που διεκδικούμε τα «θέλω» μας είναι να φθείρουμε την αυτό-εικόνα μας (το πώς βλέπουμε εμείς τον εαυτό μας) αλλά ταυτόχρονα να υποβαθμίζουμε και την εικόνα που προβάλλουμε προς τους άλλους. Έτσι σχηματίζεται μια λανθασμένη άποψη για εμάς, με αποτέλεσμα να δεχόμαστε συμπεριφορές που συχνά οδηγούν σε αισθήματα μειονεξίας και ανεπάρκειας τα οποία εκφράζονται με σκέψεις του τύπου «δεν είμαι ικανός/η να πω αυτό που θέλω, δεν έχει σημασία η γνώμη μου, κανένας δεν με υπολογίζει». Οι παραπάνω σκέψεις προκαλούν εσωτερίκευση του θυμού και μας ωθούν σε ξεσπάσματα οργής ή θλίψης, συχνά μέσα από μικρές αφορμές. Μέσα στην ομάδα εκφράζονται όσα δεν μπορούν να ειπωθούν μπροστά στο σύντροφο, γονέα, εργοδότη ή γνωστό και το μέλος της ομάδας συνειδητοποιεί το πόσο διεκδικητικό είναι και αντιλαμβάνεται τα αποτελέσματα των επιλογών του αφού ακούει τη γνώμη των υπολοίπων μελών και παρατηρεί τις συνέπειες της συμπεριφοράς του απέναντι σε ένα σύνολο ανθρώπων.
• Άνθρωποι με στόχο τη βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων. Άνθρωποι που δυσκολεύονται να προσεγγίσουν κάποιον άλλο για να κάνουν μια σχέση ή που δυσκολεύονται να διατηρήσουν μια σχέση ερωτικού ή φιλικού τύπου, βοηθούνται ιδιαίτερα από τη συμμετοχή σε μια ομάδα αυτογνωσίας. Μαθαίνουν να επικοινωνούν πραγματικά, συνειδητοποιούν τα άκαμπτα ή υπερβολικά κομμάτια του εαυτού τους που δημιουργούν προβλήματα στις σχέσεις, έρχονται πιο κοντά με αυτό που θέλουν από έναν άλλο άνθρωπο, «εκπαιδεύονται» στην καλλιέργεια αισθημάτων αμοιβαιότητας και συνεργασίας. Παράλληλα, κατανοούν το πώς τα προσωπικά προβλήματα και η αυτοπεποίθηση επηρεάζουν τον τρόπο προσέγγισης και τη «μηνυματική» της συμπεριφοράς τους απέναντι στους άλλους.

Πως λειτουργεί μια ομάδα αυτογνωσίας

Τα μέλη μιας ομάδας αυτογνωσίας εξελίσσουν τον προσωπικό τους κόσμο και ανακουφίζονται από την εσωτερική ένταση μέσα από τρεις κύριες διαστάσεις:

• Παρόμοια με την ατομική θεραπεία, οι ερωτήσεις, συμβουλές, ερμηνείες των θεραπευτών – συντονιστών, βοηθούν στον καθορισμό των προβλημάτων και προάγουν τη συνειδητοποίηση των δυσκολιών. Στη συνέχεια οι κατάλληλες παρεμβάσεις αποσκοπούν στην εξάλειψη των ατομικών προβλημάτων.
• Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας λένε τη γνώμη τους, προτείνουν λύσεις και εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους για αυτά που αναφέρονται. Η κατανόηση από τη μεριά του κάθε μέλους ότι υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι με παρόμοια προβλήματα, ότι δεν είναι ο μόνος που έχει περάσει τέτοια δυσκολία και ότι υπάρχει λύση, καθώς και το ότι ακούει λύσεις ή προτάσεις που έχουν κατά καιρούς υλοποιηθεί από τους άλλους σε αντίστοιχες καταστάσεις, συντελούν στη χάραξη μιας καινούργιας στρατηγικής απέναντι στο πρόβλημα ή τουλάχιστον στο να το δει μέσα από εναλλακτικές παραμέτρους.
• Τοποθετώντας τον εαυτό του στη θέση του μέλους–συμβούλου, συμμετέχοντας με τη σειρά του στην παροχή βοήθειας απέναντι σε κάποιο άλλο μέλος, έχει την ευκαιρία να σκεφτεί με «αντίστροφη» λογική και να καταλάβει διαστάσεις των θεμάτων που δεν είχε προηγουμένως αναγνωρίσει. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια ανάλυσης μίας συγκεκριμένης συμπεριφοράς μέσα στη σχέση, βλέποντας τη συγκεκριμένη συμπεριφορά να εκφράζεται από κάποιον άλλον άνθρωπο μπορεί να αντιληφθεί τις συνέπειες και τα οφέλη αυτής με καθαρότερο τρόπο από ότι αν χρησιμοποιούσε την προσωπική του εμπειρία σαν άξονα αναφοράς. Προσπαθώντας να βοηθήσουμε τους άλλους σκεφτόμαστε αυτά που λένε με περισσότερο κριτικό και ρεαλιστικό τρόπο από ότι κάνουμε μιλώντας για εμάς, γεγονός που οδηγεί στην καθαρότερη εκτίμηση μιας κατάστασης και στη συνέχεια στην αναγωγή των συμπερασμάτων στην προσωπική μας σφαίρα.

---

Περί σχέσεων.
Πορεία, προσδοκίες, επικοινωνία σε μία σχέση. Αιτίες συγκρούσεων, διατήρηση σχέσεων. Δεύτερος γάμος.

Δημήτρης Τσιάκος. Ψυχολόγος, Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής

Τα περισσότερα ζευγάρια γνωρίζουν πως υπάρχει μια ολοένα αυξανόμενη κρίση στο γάμο, πως ένα πολύ μεγάλο ποσοστό καταλήγει σε διαζύγιο. Καθώς παρατηρούν όλο και περισσότερους δυστυχισμένους γάμους και όλο και περισσότερους χωρισμούς, οι σύζυγοι αναρωτιούνται αν κάτι τέτοιο είναι δυνατό να συμβεί και στους ίδιους.

Οι νιόπαντροι, μέσα στην ανάγκη τους για αγάπη και ρομαντισμό, δε θέλουν τίποτα παραπάνω από έναν πετυχημένο γάμο. Συχνά πιστεύουν, τουλάχιστον στην αρχή, πως η σχέση τους είναι διαφορετική και πως τη βαθιά αγάπη τους και την αισιοδοξία τους θα τη διατηρήσουν σε βάθος χρόνου. Κάποια στιγμή όμως, πολλοί σύζυγοι αντιλαμβάνονται πως δεν είναι προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα και τις συγκρούσεις του γάμου τους. Συνειδητοποιούν σιγά σιγά μια υποβόσκουσα δυσαρέσκεια, απογοήτευση και υπερένταση, συχνά χωρίς να γνωρίζουν σε ποιο βαθμό ακριβώς έγκειται το πρόβλημα.

Καθώς η σχέση βουλιάζει σε μια ατμόσφαιρα διαψεύσεων, φτωχής επικοινωνίας και παρεξηγήσεων, το ζευγάρι μπορεί να αρχίσει να πιστεύει πως ο γάμος τους είναι ένα λάθος. Σε κάποιες περιπτώσεις, ζευγάρια που είναι παντρεμένα για τριάντα ή σαράντα χρόνια, νιώθουν την ανάγκη να λύσουν τη σχέση τους, την οποία θεωρούν ως μια ατελείωτη πορεία βασάνων και λαθών.

Το γεγονός της διάλυσης ενός τόσου μεγάλου αριθμού σχέσεων, δημιουργεί πολλά ερωτηματικά. Πως είναι δυνατό να αποδιοργανωθεί μια σχέση μεταξύ δύο ανθρώπων, τη στιγμή που μοιράζονται τη μαγευτική εμπειρία του να αγαπάς και να αγαπιέσαι, τη πλουσιότερη εμπειρία από όλες; Επιπλέον, πως είναι δυνατόν να τερματίζεται ένας δεσμός, την στιγμή που σε κάθε σχέση ενεργοποιούνται συναισθήματα που δρουν υποστηρικτικά, όπως για παράδειγμα η οικειότητα, συντροφικότητα, αποδοχή και υποστήριξη; Σε δύσκολες στιγμές μελαγχολίας, υπάρχει κάποιος να μας παρηγορήσει, να μας ενθαρρύνει, να μας πει λίγα καλά λόγια. Στις ευχάριστες στιγμές, πάντοτε υπάρχει κάποιος να μοιραστεί μαζί μας τη χαρά και τον ενθουσιασμό. Παράλληλα, στη σχέση υπάγεται και η απόλαυση της σεξουαλικής ικανοποίησης, που η φύση προσφέρει ως κίνητρο σε κάθε σύζυγο. Τέλος, η φυσική κατάληξη κάθε σχέσης, είναι η απόκτηση απογόνων, η δημιουργία οικογένειας, καταστάσεις που προσφέρουν ιδιαίτερη απόλαυση και ικανοποίηση. Με όλες αυτές τις συνεκτικές δυνάμεις που δρουν για την ενδυνάμωση μιας σχέσης τι είναι δυνατό να πάει στραβά; Γιατί άραγε η αγάπη, ανεξάρτητα από όλα τα άλλα κίνητρα δεν είναι από μόνη της αρκετή για να κρατήσει δυο συντρόφους μαζί;

Δυστυχώς, υπάρχουν κάποιες φυγόκεντρες δυνάμεις που τίθενται σε λειτουργία και μπορούν να ταράξουν μια σχέση: αποθαρρυντικές διαψεύσεις, ακραίες παρερμηνείες, αδύνατη επικοινωνία, λανθασμένος καταλογισμός ευθυνών και χαμηλή ανεκτικότητα στην καθημερινή φθορά της σχέσης. Η αγάπη από μόνη της σπάνια έχει το σθένος να αντισταθεί σε αυτές τις διαιρετικές δυνάμεις και τα υποπροϊόντα τους, την οργή, θυμό και δυσαρέσκεια. Κάποια άλλα συστατικά μιας σχέσης που συνήθως παραβλέπονται είναι απαραίτητα για τη σταθεροποίηση της αγάπης.

Στην αρχή μιας σχέσης, κυριαρχούν συναισθήματα απόλυτης στοργής και αφοσίωσης, σκέψεις αιώνιας αγάπης, έντονη ερωτική έλξη και μια σχετικά «ανάλαφρη διάθεση». Η αγάπη ακόμα, κυρίως μέσω της ερωτικής της διάστασης, συμπεριλαμβάνει και μια τροποποίηση της συνείδησης. Εκφράσεις όπως «πετάω στον ουρανό, νιώθω υπέροχα, βρίσκομαι στον έβδομο ουρανό» μαρτυρούν μια παροδική σύγχυση της προσοχής, μια απομάκρυνση από τη ρεαλιστική αξιολόγηση και αντιμετώπιση των πραγμάτων, ένα ευφορικό όνειρο. Αυτό συμβαίνει γιατί η φύση έχει προνοήσει να προστατεύει τη σχέση, να δημιουργεί ένα ονειρικό και μαγευτικό πέπλο συνύπαρξης, έτσι ώστε να καλλιεργηθεί ένας πανίσχυρος δεσμός που θα παρακινήσει τους δύο συντρόφους να αφοσιωθούν σε αυτή. Συνεπώς, η αρχική φάση μιας σχέσης προσφέρει ένα ισχυρό κίνητρο για μια σταθερή θεμελίωση της σχέσης και τη διαιώνιση των απολαύσεων.

Ο προστατευτικός αυτός τρόπος των αρχικών σταδίων της σχέσης, έχει σαν αποτέλεσμα την επιλεκτική προσοχή και αντίληψη των χαρακτηριστικών και συμπεριφορών του συντρόφου. Ο έρωτας, φαίνεται να έχει σχεδιαστεί να αποτρέπει ή τουλάχιστον να περιορίζει τις αρνητικές κρίσεις, με απώτερο σκοπό την προώθηση της σχέσης. Φυσικό επακόλουθο των παραπάνω είναι η προσοχή και συγκράτηση μόνο των θετικών εικόνων, αναμνήσεων και συμπεριφορών του άλλου.

Στη συνέχεια όμως η καθημερινή φθορά και τα προβλήματα, καταστρέφουν το μαγευτικό αυτό τοπίο. Συμπεριφορές και χαρακτηριστικά που προηγουμένως μας γοήτευαν, τώρα μας απογοητεύουν και μας στενοχωρούν. Πολύ γρήγορα επέρχεται απομυθοποίηση του ερωτικού συντρόφου, ο οποίος μας φαίνεται κουραστικός, βαρετός και εντελώς διαφορετικός. Εκφράσεις, όπως «έχει αλλάξει τόσο τα τελευταία χρόνια, είναι πια άλλος άνθρωπος, δεν τον αναγνωρίζω», αντανακλούν περισσότερο την αλλαγή στην οπτική με την οποία εμείς βλέπουμε τον άλλον και δεν αντιπροσωπεύουν μια καθολική αλλαγή αυτού.

Αυτό που είναι απολύτως απαραίτητο να κατανοήσουμε, είναι ότι το αποκορύφωμα του ενθουσιασμού και της αμοιβαίας ικανοποίησης κατά το αρχικό στάδιο του έρωτα, συχνά λειτουργεί ως ένα είδος μέτρου, βάση του οποίου τα ζευγάρια αξιολογούν τα επόμενα στάδια του γάμου τους. Οι απειλές, οι καυγάδες και οι απογοητεύσεις έρχονται σε απόλυτη αντίθεση με την περίοδο του μεγάλου έρωτα. Το μεγάλο λάθος, είναι ότι πολλοί άνθρωποι δεν φαίνονται πρόθυμοι να εγκαταλείψουν την αρχική αντίληψή τους για το πώς πρέπει να είναι ένας γάμος, στάση που σταδιακά προκαλεί την απομυθοποίηση του συντρόφου αλλά και της ίδιας της σχέσης.

Η κατανόηση της πορείας της σχέσης, προάγεται αν γίνει συνειδητό ότι κάθε σύντροφος αντιλαμβάνεται τον άλλον, βάση ενός αυστηρού προσωπικού συστήματος υποθέσεων και πιθανών εκδοχών. Το σύστημα αυτό αποτελείται από πεποιθήσεις, παραδοχές, κανόνες, έννοιες και συνήθειες, οι οποίες εξαρτώνται άμεσα από το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο έχει μεγαλώσει το άτομο. Συνεπώς, αν θεωρούμε για παράδειγμα ότι το ύψωμα της δυνατής φωνής ισοδυναμεί με απόρριψη ή με απόπειρα επιβολής γνώμης, τότε κάθε φορά που ο σύντροφος μας για κάποιο τυχαίο λόγο ανεβάζει την ένταση της φωνής του, εμείς θα νιώθουμε τα αντίστοιχα συναισθήματα απόρριψης.

Όταν ένα γεγονός προκαλεί στερεότυπα κάποια ιδιαίτερα προσωποποιημένα συμπεράσματα, γίνεται σύμβολο. Όταν ένα άτομο αποδώσει συμβολικό νόημα (αγάπη, απόρριψη, ελευθερία) σε ένα γεγονός, η αντίδρασή του μπορεί να είναι υπερβολική, να εκφράζει μια διαστρεβλωμένη αντίληψη της κατάστασης και να οδηγεί σε πολλαπλά νοήματα. Στο γάμο υπάρχουν δυο μεγάλες κατηγορίες συμβολικών γεγονότων που προκαλούν υπερβολικές αντιδράσεις: η πρώτη έχει να κάνει με θέματα ενδιαφέροντος και έλλειψης ενδιαφέροντος. Στο θετικό πόλο υπάρχουν τα σύμβολα της στοργής, αγάπης και της κατανόησης και στον αρνητικό πόλο βρίσκονται η απόρριψη, αδιαφορία και έλλειψη ενδιαφέροντος. Στη δεύτερη κατηγορία υπάγεται το θέμα της αξιοπρέπειας, του σεβασμού και της ευγένειας.

Τα παραπάνω σύμβολα ενεργοποιούνται ξεκάθαρα στο επίπεδο των προσδοκιών που έχουμε για το σύντροφό μας. Όταν ο σύντροφός μας δεν καταφέρνει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες μας, νιώθουμε απογοητευμένοι και έχουμε την τάση να περιμένουμε λιγότερα από τη σχέση ή ακόμα και να τη διαγράψουμε ως ανάξια για να τη συνεχίσουμε.

Οι προσδοκίες αυτές κυρίως αναφέρονται στην επιθυμία να είμαστε απόλυτα αποδεκτοί, να κατανοούμε και να μας κατανοούν, να μοιραζόμαστε ευχάριστες εμπειρίες, να υπάρχει συμπαράσταση και βοήθεια. Ο/η σύντροφός μας μπορεί να περιμένει την εξασφάλιση επαρκούς εισοδήματος για ένα ικανοποιητικό επίπεδο ζωής, τη συμβολή στην ανατροφή των παιδιών, την ενεργό συμμετοχή στο σεξ και το ενδιαφέρον για οργάνωση κοινωνικών και ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων.

Οι προσδοκίες αυτές διαμορφώνουν ένα συμβόλαιο, το λεγόμενο συμβόλαιο του γάμου, το οποίο συνήθως δεν διατυπώνεται με σαφής όρους. Όταν όμως ένας σύντροφος παραβιάσει, σκόπιμα ή αθέλητα το συμβόλαιο αυτό, ο σύντροφος που έχει ορισμένες προσδοκίες θα νιώσει απογοητευμένος και προδομένος. Η τήρηση του συμβολαίου θεωρείται δείγμα εμπιστοσύνης και ενδιαφέροντος αλλά ο σεβασμός αυτός εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν ένας μπορεί να καταλάβει τι περιμένει ο άλλος από αυτόν και να δείξει την ανάλογη κινητοποίηση και ικανότητα ανταπόκρισης στις προσδοκίες αυτές.

Το μεγαλύτερο κακό με τους κανόνες του συμβολαίου, είναι ότι αγνοούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες του άλλου ατόμου. Πράγματι, στην σπάνια περίπτωση που εκφράζονται ανοικτά, οι κανόνες αυτοί φαίνονται παράλογοι ή ακόμα και αυθαίρετοι. Το μεγαλύτερο μέρος του θυμού στους προβληματικούς γάμους πηγάζει από παρόμοιους παραβιασμένους κανόνες παρά από αντικειμενικά άσχημες πράξεις από την πλευρά του συντρόφου. Μερικά παραδείγματα κανόνων είναι:

• Αν ο σύντροφος μου ενδιαφερόταν, θα προσφερόταν να με βοηθήσει όταν βρίσκομαι σε δύσκολη θέση.
• Αν ο σύντροφός μου με σεβόταν, δεν θα με άφηνε να αντιμετωπίζω μόνος/η τα προβλήματα.
• Αν ο σύντροφός μου με νοιαζόταν, θα έκανε ότι ήθελα χωρίς να χρειαστεί να του/της το ζητήσω.

Αυτοί οι κανόνες γρήγορα θεωρούνται δικαιώματα και σύντομα εξελίσσονται σε απαιτήσεις. Στην περίπτωση που παραβιαστούν, η αντίδραση είναι τόσο έντονη που πολλές φορές ο παραβάτης-σύντροφος εκπλήσσεται από τη σφοδρότητά της. Ακριβώς επειδή θεωρεί τη αντίδραση υπερβολική, θυμώνει και αυτός με τη σειρά του και το ζευγάρι εμπλέκεται σε ένα φαύλο κύκλο αλληλοκατηγοριών και επιθέσεων. Επιπλέον, νιώθει να καταπιέζεται από έναν υποτιθέμενο κανόνα. Η απάντηση στην ένταση της αντίδρασης, υπάρχει στην κατανόηση του ότι ο κανόνας είναι ιερός για αυτόν που τον διαμορφώνει, με επακόλουθο οποιαδήποτε παραβίαση να εκλαμβάνεται ως επίθεση στον τρόπο σκέψης και την κουλτούρα που πρεσβεύουμε «δεν με καταλαβαίνει, το κάνει ακριβώς για να με εξοργίσει».

Οι σύντροφοι που επιθυμούν να έχουν μια ολοκληρωμένη και υγιή σχέση, πρέπει να προσέχουν τα εξής σημεία:

• Καθώς οι παρεξηγήσεις και οι συγκρούσεις συνδυάζονται, προκαλούν θυμό και δυσανασχέτηση, ο σύζυγος που προηγούμενος ήταν εραστής και σύμμαχος τώρα θεωρείται ανταγωνιστής.
• Η μακροχρόνια σχέση βασίζεται στην ανάπτυξη ορισμένων προσδοκιών.
• Η ένταση της σχέσης ενεργοποιεί ορισμένες χρόνιες λανθάνουσες επιθυμίες για άνευ όρων αγάπη, πίστη και υποστήριξη. Οι γαμήλιοι όρκοι αποτελούν έναν συμβολικό τρόπο ανάληψης ευθύνης για την ικανοποίηση των παραπάνω επιθυμιών.
• Κάθε κατάσταση λαμβάνει διαφορετικό περιεχόμενο για κάθε άτομο ξεχωριστά και το άτομο αντιδρά στη σημασία που αποδίδει το ίδιο στο γεγονός και όχι στο γεγονός αυτό καθαυτό. Συνεπώς, τα θέματα που διαπραγματεύεται το ζευγάρι καθημερινά έχουν διαφορετική σημασία για κάθε σύντροφο
• Οι ικανότητες εκείνες που είναι καθοριστικές για τη διατήρηση μιας αρμονικής σχέσης: προσδιορισμός προβλημάτων, διαπραγμάτευση, ανάληψη ευθυνών, συνήθως έχουν ελάχιστη σχέση με την αρχική έλξη του ζευγαριού.
• Η έννοια της καθημερινής συμβίωσης αποκτά μια σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ την επιφανειακή πραγματικότητα. Το πόσο καλά ένας άντρας κάνει τις μικροδουλειές στο σπίτι για παράδειγμα, αξιολογείται από τη σύζυγο όχι απλά με βάση την ποιότητα, αλλά βάσει αυτών που εκείνη πιστεύει ότι αποκαλύπτει για τη στάση και τα συναισθήματα του προς την ίδια.
• Η συμβολική σημασία της σεξουαλικής έλξης μπορεί να γίνει δίκοπο μαχαίρι. Το αίσθημα της αφοσίωσης, της απόλυτης αποδοχής και της αμοιβαίας ικανοποίησης βοηθά στο να διεγείρει τους συζύγους. Αντίθετα, η μείωση του αισθήματος της αγάπης, της αφοσίωσης και της αποδοχής μπορεί να αποδυναμώσει το πάθος. Αν η σεξουαλική επιθυμία και συνεπώς η επίδοση, ατονήσει, το συμβολικό μήνυμα αποκωδικοποιείται ως απώλεια στοργής και ενδιαφέροντος. Αυτό δημιουργεί ένα φαύλο κύκλο. Η απώλεια των συναισθημάτων αμοιβαιότητας, οδηγεί με τη σειρά της σε μειωμένη σεξουαλική επιθυμία, υπονομεύοντας ακόμη την ίδια την αμοιβαιότητα.
• Η πραγματική αιτία των περισσότερων προβλημάτων είναι δύσκολο να γίνει αντιληπτή, με αποτέλεσμα να θεωρείται ως πρόβλημα ένα σύνολο αρνητικών χαρακτηριστικών του συντρόφου ή η άσχημη προσωπικότητά του και όχι η διάσταση των προσδοκιών μεταξύ των δυο συντρόφων.

• Οι γυναίκες θεωρούν τις ερωτήσεις ως έναν τρόπο για να συντηρήσουν τη συζήτηση, ενώ οι άντρες ως ένα μέσο απόκτησης πληροφοριών.
• Οι γυναίκες έχουν την τάση να συνδέουν αυτά που λέει ο συνομιλητής τους με αυτά που οι ίδιες θέλουν να πουν.
• Οι άντρες δεν ακολουθούν σε γενικές γραμμές τον παραπάνω κανόνα και συχνά φαίνονται να αγνοούν το προηγούμενο σχόλιο του συνομιλητή τους.
• Οι γυναίκες συνήθως ερμηνεύουν την επιθετικότητα του συνομιλητή τους, ως απειλή που καταστρέφει τη σχέση. Οι άντρες θεωρούν την επιθετικότητα ως μια μορφή συζήτησης.
• Οι γυναίκες είναι πιο πρόθυμες να μοιραστούν συναισθήματα και μυστικά. Στους άντρες αρέσει να συζητούν λιγότερο προσωπικά θέματα, όπως τα σπορ και η πολιτική.
• Οι γυναίκες συνηθίζουν να συζητούν προβλήματα μεταξύ τους, να εκμυστηρεύονται τις εμπειρίες τους και να καθησυχάζει η μια την άλλη. Οι άντρες από την άλλη, πιστεύουν ότι η συζήτηση αποσκοπεί στη λύση κάποιου προβλήματος και δεν σκέφτονται ότι ο συνομιλητής τους μπορεί να επιθυμεί μόνο κάποιον να τον ακούσει με ενδιαφέρον.
• Διαφορά παρατηρείται και στο θέμα επίλυσης των συγκρούσεων. Πολλές γυναίκες για παράδειγμα, υιοθετούν την εξής νοοτροπία: Ένας γάμος πηγαίνει καλά εφόσον μπορούμε να μιλάμε για αυτόν. Αντίθετα, οι άντρες έχουν την άποψη: Η σχέση είναι προβληματική αν πρέπει να διαρκώς να συζητάμε για αυτήν.

Πολλές φορές έχουμε πιάσει τον εαυτό μας να δηλώνει «δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με μένα. Αν ο/η σύντροφος μου άλλαζε, όλα θα ήταν μια χαρά». Η έμφαση στα ελαττώματα του συντρόφου, από μόνη της υποδηλώνει συμπτώματα μιας διαταραγμένης σχέσης. Στην πράξη, έρευνες έχουν καταδείξει ότι όταν οι σύζυγοι αλληλοκατηγορούνται διαρκώς και κατά ένα τρόπο εξωπραγματικό, ο γάμος τους είναι προβληματικός.

Η καλύτερη αντιμετώπιση δεν έγκειται στην απόδοση των σφαλμάτων, ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, αλλά στην ανάπτυξη καινούργιων στρατηγικών που θα βοηθήσουν τη σχέση.

Ακόμη και στην περίπτωση που νομίζετε ότι ο σύντροφός σας είναι υπεύθυνος για τα προβλήματα σας, προσπαθώντας για την εξέλιξη της σχέσης σας μπορείτε να αντισταθμίσετε, αν όχι να ανατρέψετε κάποιες από τις ανεπιθύμητες συνήθειές του. Σκέψεις του τύπου:

• Ο/η σύντροφος μου είναι ανυπόφορος
• Ο/η σύντροφός μου είναι εγωιστής
• Ο/η σύντροφός μου είναι τρελός
• Ο/η σύντροφός μου είναι καλοπερασάκιας

πρέπει να αποφεύγονται και να εξετάζονται για την εγκυρότητα και την αληθοφάνειά τους.

Ύπαρξη επιπέδων διαφωνίας:

• Πραγματική σύγκρουση για σοβαρό λόγο
• Υπερβολικός ή ακατάλληλος τρόπος ομιλίας που δυσχεραίνει την ουσιαστική επικοινωνία.

Διαφορές επιθυμιών: για παράδειγμα, ο ένας σύντροφος επιθυμεί να δει τηλεόραση, ενώ ο άλλος θέλει να πάνε κινηματογράφο. Όταν:

• Δεν αντιπροσωπεύουν βασικές αντιθέσεις αλλά γούστα, όταν δηλαδή απλά υπάρχουν ως διαφορές της στιγμής, μπορούν εύκολα να επιλυθούν.
• Υπάρχει πρόβλημα στη σχέση, όταν επικρατεί ένταση, διογκώνονται και οδηγούν σε σοβαρή σύγκρουση.

Διαφορές στην πολιτική, στη στάση ή στη φιλοσοφία ζωής: θέματα που οδηγούν σε συγκρούσεις αποτελούν η ανατροφή των παιδιών, ο καταμερισμός εργασιών, το ξόδεμα των χρημάτων, ο αυταρχικός ή ελεύθερος τρόπος διαπαιδαγώγησης κα.

Διαφορές στην προσωπικότητα: αντανακλούν το σύνολο αντιλήψεων, πεποιθήσεων και σκέψεων που έχει ο κάθε σύντροφος για τον άλλον. Απαιτείται ελαστικότητα, συμβιβασμός και ενσυναίσθηση για να καταπολεμηθούν.

Συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που είναι καθοριστικά για τη θεμελίωση μιας σχέσης:

• Αφοσίωση
• Συνεργασία
• Δέσμευση
• Ευαισθησία
• Γενναιοδωρία
• Εμπιστοσύνη
• Ενδιαφέρον
• Πίστη
• Υπευθυνότητα.

Συνεργασία: Προσπάθεια για την εκπλήρωση κοινών στόχων, ως ζευγάρι και ως οικογένεια. «θα προσπαθήσουμε μαζί για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων, θα συντονίσουμε τις δραστηριότητες μας ώστε να διεξάγονται από κοινού και πιο αποτελεσματικά. Ο καθένας μας θα εκπληρώσει τις ευθύνες που έχει αναλάβει». Η συνεργασία σε ένα ώριμο γάμο διαφέρει από εκείνη ενός ρομαντικού έρωτα στον οποίο η αυταπάρνηση και η αφομοίωση των ενδιαφερόντων προέχουν. Σε ένα ώριμο γάμο, τα ενδιαφέροντα και οι στόχοι των συζύγων μπορεί να διαφέρουν, αλλά αυτοί μπορούν να διαπραγματευτούν και να συμβιβάσουν τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντά τους, για παράδειγμα να λύσουν προβλήματα όπως ο καταμερισμός των οικιακών καθηκόντων, οι διαφορετικές στάσεις απέναντι στην ανατροφή των παιδιών, με απώτερο σκοπό την επίτευξη ενός μακροπρόθεσμου στόχου: μια ικανοποιητική και σταθερή σχέση.

Δέσμευση: Μια προσδοκία παραμονής στη σχέση ανεξάρτητα από τις δυσκολίες. «αν έχουμε προβλήματα θα τα αντιμετωπίσουμε μαζί. Δεν θα απομακρυνθώ από τον/την σύντροφό μου μόλις δυσκολέψουν ή χειροτερέψουν τα πράγματα». Καθώς το πάθος σταδιακά υποχωρεί μετά τα πρώτα στάδια του έρωτα, η αφοσίωση στην ευτυχία και ικανοποίηση του άλλου προβάλει ως ο πρώτιστος συνεκτικός κρίκος σε μια σχέση. Αυτά τα συναισθήματα συμπίπτουν λίγο πολύ με τους συζυγικούς και αργότερα γονεϊκούς ρόλους. Οι σύζυγοι αναλαμβάνουν την ευθύνη να αγαπά ο ένας τον άλλον «στην υγεία και στην αρρώστια». Η ευθύνη, ο ακρογωνιαίος λίθος της δέσμευσης, προσφέρει ένα μέτρο με το οποίο οι σύζυγοι αξιολογούν τον εαυτό τους και τον/την σύντροφό τους.

Αφοσίωση: Προάσπιση των συμφερόντων του/της συντρόφου. «Θα σταθώ στο πλευρό του σε κάθε δύσκολη στιγμή. Θα τον υπερασπιστώ σαν σύμμαχό μου. Θα πάρω το μέρος του, ακόμα και αν έχει άδικο». Μια κυρίαρχη πτυχή της αφοσίωσης είναι η αποφασιστικότητα για τη διάσωση της σχέσης, ακόμη κει έπειτα από δυσκολίες, απογοητεύσεις και διαψεύσεις. Είναι πολύ σημαντικό να προσπαθούμε για την επίλυση των προβλημάτων και να μην επιλέγουμε τον εύκολο δρόμο της φυγής και εγκατάλειψης.

Εμπιστοσύνη: Η αρχή της αξιοπιστίας και της υποστήριξης από την πλευρά του κάθε συντρόφου. Διαφαίνεται από σκέψεις του τύπου «μπορώ να βασιστώ στο/στη σύντροφό μου για την προστασία των συμφερόντων μου. Ξέρω ότι μπορώ να βασίζομαι στη βοήθειά του/της σε κάθε απλή ή επείγουσα κατάσταση. Ξέρω ότι θα με υποστηρίξει όταν χρειαστεί. Είμαι σίγουρος για την καλοπροαίρετη διάθεση από τη μεριά του».

Πίστη: Σεξουαλική πίστη και εντιμότητα, αλλά και μια σταθερή πεποίθηση ότι τα συμφέροντα του συντρόφου μας είναι σημαντικότερα από οποιουδήποτε άλλου. Στο γάμο, η έννοια της συμμαχίας έχει ένα τεράστιο συμβολικό νόημα. «Ο σύζυγός μου θα με υπερασπιστεί είτε έχω δίκιο είτε άδικο». Αυτό σημαίνει ότι οι σύζυγοι μπορούν να βασιστούν ο ένας στον άλλο για προστασία και υπεράσπιση. Και το σημαντικότερο: αυτό δεν εξαρτάται από την κρίση του συντρόφου για το ποιος έχει δίκιο ή άδικο. Στις συζυγικές σχέσεις, η ουδετερότητα συχνά γίνεται αντιληπτή ως απιστία. Στην περίπτωση αυτή είναι προτιμότερο να σταθούμε στο πλευρό της συντρόφου μας παρά να υιοθετήσουμε μια στάση αμερόληπτης κριτικής.

Στην περίπτωση της απιστίας, από την πλευρά του «άπιστου» συντρόφου, η απιστία ισοδυναμεί με την απόλαυση των καταστάσεων που απολάμβανε πριν τον γάμο, αλλά από την πλευρά του εξαπατημένου συντρόφου, απιστία σημαίνει μια επίθεση κατά της ίδιας της σχέσης, μια εξαπάτηση και διακωμώδηση της υποτιθέμενης αμοιβαίας δέσμευσης. Τα δύο βασικά λάθη στη σκέψη που γίνονται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι:

• Οι εξωσυζυγικές σχέσεις δεν υπονομεύουν ένα ήδη κλονισμένο γάμο, αλλά αποτελούν σημαντικότατο σύμπτωμά του.
• Δεν υπάρχει τίποτα ενδιάμεσο: ένας σύντροφός ή είναι πιστός ή άπιστος.

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Δεύτερος γάμος

Ένας δεύτερος γάμος συνήθως ακολουθείται από μια πληθώρα ειδικών καταστάσεων που πρέπει να διευθετηθούν. Πολλές φορές, τα καινούργια προβλήματα είναι ανεξάρτητα από το πόσο συμβιβαστικοί είναι οι δύο σύντροφοι μεταξύ τους .Για παράδειγμα, ένα συνηθισμένο πρόβλημα είναι η πίστη και η αφοσίωση στην καινούργια οικογένεια. Το ποιος ανήκει και το ποιος δεν ανήκει μπορεί αν μην είναι σαφές και να ποικίλλει στο μυαλό των μελών της οικογένειας πχ. τα παιδιά μπορεί να νιώθουν τύψεις απέναντι στον απόντα φυσικό γονιό επειδή αγαπάνε τον πατριό ή τη μητριά τους. Πολλές φορές, ιδιαίτερα τα παιδιά που ζουν με τον ένα φυσικό γονέα τους, μπορεί να θεωρούν ότι ζουν όχι σαν μια αλλά σα δύο οικογένειες. Τυπικές εκφράσεις τέτοιας αντίληψης είναι «δεν είσαι ο πατέρας μου, δεν έχεις δικαιώματα πάνω μου, τι είσαι η μητέρα μου».

Θέμα διαπραγμάτευσης είναι επίσης και ο τρόπος ανατροφής των παιδιών. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που και οι δύο σύντροφοι προέρχονται από προηγούμενους γάμους και υπάρχει διαφορά στον τρόπο διαπαιδαγώγησης, ανατροφής ή του ποσοστού αυτονομίας που θα δώσουν στα παιδιά, τότε προκύπτουν συγκρούσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε περίεργες συμμαχίες: η γυναίκα να παίρνει το μέρος του συζύγου εναντίον του φυσικού παιδιού, τα παιδιά να συνασπιστούν με τον ένα γονιό, ο σύζυγος να πάρει το μέρος των φυσικών παιδιών κατά της συζύγου κλπ.

Ένα πρόβλημα που μπορεί να εμφανιστεί, ιδιαίτερα στις οικογένειες που εργάζονται πολύ, είναι ο διαφορετικός ρυθμός εξέλιξης σε επαγγελματικό καθαρά επίπεδο. Οι δύο σύζυγοι που παλαιότερα είχαν μια πολύ στενή σχέση, είναι πιθανό να αρχίσουν να νιώθουν διαφορετικά ο ένας για τον άλλον, να γίνουν περισσότερο ανεξάρτητοι ή να αναπτύξουν καινούργια ενδιαφέροντα, γούστα ή προτιμήσεις που πλέον δεν μπορούν να μοιραστούν. Αυτές οι διαφορές ορισμένες φορές έχουν σαν αποτέλεσμα να χαθεί το ενδιαφέρον που υπήρχε προηγουμένως, αφού οι σύντροφοι θεωρούν ότι οι αλλαγές στους διαφόρους τομείς αντανακλά μια βαθύτερη επιθυμία για αλλαγή σχέσης.

Η μείωση ή εξαφάνιση της σεξουαλικής επιθυμίας στο γάμο, είναι που πιο συχνό φαινόμενο από ότι μπορούν να φανταστούν οι περισσότεροι. Καθώς ο έρωτας εξασθενεί και η ένταση του πάθους μειώνεται, κάποια άλλα ενδιαφέροντα και δραστηριότητες απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας του ζευγαριού, ενέργεια που προηγουμένως απρόσκοπτα διοχέτευαν στον ρομαντισμό. Συνήθως οι δραστηριότητες αυτές (εξασφάλιση επαρκούς εισοδήματος, δημιουργία ομογένειας, γέννηση και ανατροφή παιδιού) σχετίζονται άμεσα με τις καινούργιες ευθύνες και τους ρόλους που καλούνται να ανταποκριθούν οι δύο σύντροφοι. Σταδιακά, ο ρόλος του οικογενειάρχη και της νοικοκυράς υπερισχύουν των ρόλων του εραστή και της ερωμένης.

Ωστόσο οι κυριότεροι παράγοντες που ευθύνονται για τη μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας και συμπεριφοράς, είναι ψυχολογικοί και πηγάζουν από τις αντιλήψεις που έχει κάποιος για τον εαυτό του, το σεξ και για το σύντροφό του. Για παράδειγμα, οι ανασφάλειες που έχουν να κάνουν με ένα αίσθημα ανεπάρκειας ή φόβο αποτυχίας, μπορούν να επεκταθούν και στη σεξουαλική συμπεριφορά.

Ορισμένοι σύντροφοι, η εξωτερική εμφάνιση των οποίων μπορεί να μην ανταποκρίνεται στα ιδανικά τους στάνταρ, πιθανό να ντρέπονται, να νιώθουν ενοχές ή ακόμα και να αποφεύγουν να κάνουν έρωτα. Μια γυναίκα μπορεί να απεχθάνεται το μέγεθος του στήθους της ή ένας άντρας να ντρέπεται για τα περιττά κιλά του στην περιοχή της κοιλιάς. Καθώς φοβούνται ότι δε διαθέτουν αρκετό ερωτισμό, ότι τους λείπει το λεγόμενο σεξαπίλ, τα άτομα αυτά υιοθετούν μια στάση αυτό-αποδοκιμασίας που παρεμβαίνει στην αυθόρμητη έκφραση της σεξουαλικής επιθυμίας.

Επιπλέον, πολλοί άντρες κυρίως, ανησυχούν για την ικανότητα τους να έχουν μια επαρκή σεξουαλική απόδοση, ικανή να ικανοποιήσουν το σύντροφό τους αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Αυτό το άγχος, το οποίο αποτελεί μορφή προδρομικού άγχους και καλείται «άγχος επίδοσης», γίνεται στο τέλος μια αυτό-εκπληρούμενη προφητεία η οποία προκαλεί αυτό ακριβώς που θέλει να αποφύγει, την πτώση της σεξουαλικής επίδοσης.

Τα διαπροσωπικά προβλήματα των συζύγων αποτελούν συνήθη πηγή προβλημάτων στη σεξουαλική ζωή. Ένα από τα πιο εμφανή προβλήματα είναι μια διαφορά στις προτιμήσεις τους, πότε, που, για πόσο και πόσο συχνά. Οι συγκρουόμενες επιθυμίες για τη διάρκεια, τη συχνότητα ή την ποικιλία στο σεξ προκαλούν δυσαρέσκεια, άγχος ή ενοχές. Επίσης, μια σειρά αρνητικών στάσεων απέναντι στο/στη σύντροφό μας μπορεί να παρέμβουν αρνητικά στα συναισθήματα σχετικά με το σεξ. Αν για παράδειγμα, πιστεύετε πως ο σύζυγός σας δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τα συναισθήματα σας, αλλά ενδιαφέρεται έντονα για τη σεξουαλική ικανοποίηση που του προσφέρετε, είναι δυνατόν να νιώσετε μια αυτόματη απονέκρωση της σεξουαλικής επιθυμίας σας.

---

Ποιοι άντρες, αφού χωρίσουν γίνονται φίλοι με την πρώην φίλη /γυναίκα τους.

Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος

Μία αλήθεια που συνήθως ισχύει 2-3 χρόνια μετά από τον χωρισμό. Στην αρχή υπάρχει το πολύ επιφανειακό μίσος και η πολύ συνηθισμένη πίκρα. Συναισθήματα καθαρά δεμένα με έναν λαβωμένο εγωισμό και μία αίσθηση ήττας. Αργότερα τα πράγματα αλλάζουν. Όταν οι άντρες έχουν ήδη βρεθεί στην επόμενη σχέση τους, διαπιστώνουν ότι τα ίδια προβλήματα -μητρικής εξάρτησης, συναισθηματικού ελέγχου- επαναλαμβάνονται και το μόνο που έχει αλλάξει είναι το "καινούργιο" άτομο. Τότε έχουν την δυνατότητα να αναπολήσουν αυτό που είχανε και αυτό που χάσανε γιατί βασικά απουσιάζουν τα καταπιεστικά στοιχεία της μονογαμικής σχέσης που είναι βασικά η σεξουαλική επαφή και η αιώνια πίεση της "επαγγελματικής επίδοσης".

Τα κοινά χαρακτηριστικά των ανδρών ΟΧΙ όλων των ανδρών αλλά αυτών που αναζωογονούν την φιλία τους με την "πρώην" όταν είναι ήδη στην επόμενη σχέση τους είναι τα εξής:

• Δεν κλείνουν καλά τα κεφάλαια της ζωής τους.
• Δεν εκτιμούν αυτό που έχουν την ώρα που το έχουν.
• Εξιδανικεύουν αυτό που είχαν αφού το χάσουν.
• Αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα έκφρασης των πραγματικών τους συναισθημάτων.
• Φοβούνται να αγαπήσουν και να αγαπηθούν.
• Δημιουργούν εξαρτητικές σχέσεις.

Οι άντρες αυτής της κατηγορίας, κάνουν επιλογές βάσει της υποσυνείδητης σχέσης που είχαν δημιουργήσει με την μητέρα τους. Η ενοχική, καταναγκαστική και υπερβολικά ζεστή αγκαλιά της μητέρας, τους υπενθυμίζει διαρκώς ότι " καμία άλλη δεν θα σε αγαπήσει όπως εγώ..". Οπότε δεν επιτρέπουν σε καμία γυναίκα να τους αγαπήσει πραγματικά. Οι σχέσεις που δημιουργούν είναι εξαρτητικές. Δεν ανοίγονται. Δεν επικοινωνούν. Είναι ανασφαλείς, δεν υποχωρούν και δεν συμβιβάζονται.

Τελικά χωρίζουν γιατί οι ίδιοι φοβούνται και επιλέγουν να μην δημιουργήσουν μια ώριμη και ερωτική σχέση. Χωρίζουν γιατί οι ίδιοι δεν μπόρεσαν και δεν μπορούν να κόψουν τον ομφάλιο λώρο. Περνάνε μία περίοδο υπερβολικού θυμού. Ο θυμός βασίζεται στη κατηγορία ότι οι γυναίκες αυτές προσπάθησαν να " αντικαταστήσουν" την μαμά τους, και αρνούνται να δουν ότι η επιλογή έγινε για αυτόν ακριβώς τον λόγο.

Προσπαθούν να ερωτευτούν ξανά και συχνά το πετυχαίνουν. Κατά την διάρκεια της καινούργιας σχέσης και των καινούργιων υποχρεώσεων, αναπολούν την "πρώην" και δημιουργούν μια φιλική σχέση μαζί της. Η πρώην δεν έχει πια τα μητρικά χαρακτηριστικά που τον καταπίεζαν. Αυτά μεταφέρθηκαν στην "νυν'. Η πρώην δεν τους καταπιέζει πλέον για να εκπληρώσουν τις σεξουαλικές τους υποχρεώσεις και να τεκμηριώσουν τον ανδρισμό τους. Η σχέση με την πρώην τούς κάνει να αισθάνονται ελεύθεροι, ισχυροί και ήρεμοι. Με την πρώην είναι μεν χαμένοι στο παιχνίδι του έρωτα αλλά δεν τους πειράζει αφού τώρα πια αισθάνονται πλατωνική / μητρική/ ασφαλή και γνώριμη αγάπη με μια γυναίκα που δεν είναι η μητέρα τους. Αυτή η σχέση που δεν τους πιέζει πλέον παίρνει μεγάλη ψυχική διάσταση και τους ικανοποιεί αφάνταστα. Ο άντρας και η γυναίκα ζουν την φαντασίωση ότι είναι καλά μαζί… μερικά χρόνια μετά τον χωρισμό τους. Δυστυχώς προσπαθούν επίπονα να αναζωογονήσουν την παλιά τους σχέση αντί να ψάξουν μέσα τους και να καταλάβουν πραγματικά τι τους συμβαίνει.

Μόνο όταν υπάρχει μια ειλικρινής πρόθεση εσωτερικής ανασκόπησης υπάρχει και μια ελπίδα δημιουργίας μίας ισορροπημένης σχέσης με την τέως, νυν η μελλοντική σύντροφο σας.

Είναι πολύ εύκολο - το πιο εύκολο και ωραίο - να ερωτευτείς ξανά, να ξανανιώσεις την υπέροχη χαρά του έρωτα και να αναζωογονήσεις την ύπαρξη σου. Αυτό που είναι δύσκολο -αλλά και που έχει μεγαλύτερη αξία τελικά- είναι να βρεις τη δύναμη να παραδεχτείς τις αδυναμίες σου, και να δημιουργήσεις μια αληθινή σχέση που θα σε οδηγεί σε ώριμες αποφάσεις ζωής και έτσι θα κοιτάς μπροστά στο μέλλον και όχι στο παρελθόν. Αυτή η στάση ζωής είναι πιο αισιόδοξη και υγιής για τον κάθε άντρα ή γυναίκα.

---

Οι τρεις βασικοί παράγοντες του stress.

Λένα Καστρησίου, Κλινική Ψυχολόγος, ομιλία

Σήμερα θα σας μιλήσω για 3 βασικούς παράγοντες του STRESS.

Πρώτον για τα χαρακτηριστικά του, δεύτερον για το πως το STRESS δημιουργείται και προκαλεί οργανικά συμπτώματα και τρίτον θα αναφερθώ στα βασικά για την αντιμετώπιση του.

Τα χαρακτηριστικά του STRESS είναι τα εξής:

Το STRESS κρύβεται σε πολλές ασθένειες και παίρνει πολλές μορφές ανάλογα με την προσωπικότητα του κάθε ατόμου.

Οι ασθένειες που οφείλονται σε ψυχολογικά αίτια είναι η κολίτις, το έλκος, το βρογχικό άσθμα, ο διαβήτης, τα τικ και άλλες μυικές συσπάσεις, η πίεση, υπέρταση, τα συχνά κρυολογήματα, οι διάφοροι σωματικοί πόνοι (ημικρανίες, πόνος στην μέση) και τα προβλήματα με δερματοπάθειες και καρδιολογικά συμπτώματα.

Το STRESS επίσης ευθύνεται για πιθανές αλλαγές συμπεριφοράς. Αυτές είναι: Υπερκινητικότητα, πανικοί, εκνευρισμός, κοκκίνισμα, αλλαγή συνηθειών, επιδείνωση συνηθειών (Κάπνισμα, φαγητό, αλκοόλ, ,) δυσκολία στη μνήμη και στην προσοχή σε ένα θέμα, έμμονες ιδέες, κλάμα, ψυχαναγκαστικές ιδέες, , υπερβολικές εκδηλώσεις συναισθημάτων, απάθεια, κακά όνειρα.

Σε πολλά άτομα το STRESS εκδηλώνεται σε μορφή κούρασης, έλλειψης ενέργειας, ανωμαλία στον ύπνο, και έλλειψη χιούμορ.

Το άγχος εισδύει στην συνείδηση μας και στη σκέψη μας με πολλούς τρόπους. Το καταλαβαίνουμε όταν αρχίζουμε και σκεπτόμαστε υπερβολικά ένα άτομο, ή μία κατάσταση που θεωρούμε ότι μας απειλεί. , μία υπερβολική ανάγκη να καταλάβουμε γιατί κάποιος έκανε κάτι, έμμονες ιδέες γύρο από ένα δυσάρεστο γεγονός, συνεχή και έντονα συναισθήματα (απώλειας, θυμού, ζήλειας, ενοχών)

Τι μας δημιουργεί το STRESS. Γιατί αντιδράμε με τα συμπτώματα που μόλις σάς ανέφερα.

Τι εννοούμε στην ψυχολογία με την λέξη stress.

Πρώτα πρώτα το STRESS είναι μία αντίδραση που και αυτή όπως και πολλές άλλες ψυχολογικές ασθένειες έχουν την ρίζα τους και σε περιβαντολογικά κυρίως αίτια αλλά και σε βιολογικά.

Αρχικά, θα σας πω, ότι το STRESS μαθαίνεται. Το μαθαίνουμε στα σπίτια μας από τους γονείς μας. Το STRESS αρχίζει να εμφανίζεται σε μικρή ηλικία όταν ας πούμε η μαμά μας πιέζει να φάμε και να πιούμε, να βάλουμε το φουστάνι και την κορδέλα στα μαλλιά που εμείς δεν θέλουμε, να πάμε στο σχολείο, όταν ο μπαμπάς μας λέει να πάμε να κοιμηθούμε ενώ εμείς θέλουμε να δούμε τηλεόραση, όταν οι φίλοι στην εφηβεία μας προκαλούν να πάμε στο πάρτυ που μας απαγόρευσαν οι γονείς μας, όταν μας φλερτάρει ο άντρας της καλύτερής μας φίλης, όταν μας καταπιέζει το αφεντικό μας, όταν δεν νοιώθουμε έλεγχο στο σώμα μας και ιδιαίτερα στο βάρος μας, . ….Το STRESS υπάρχει και εμφανίζεται παντού.

Όλα αυτά που σας ανέφερα σαν παραδείγματα STRESS έχουν ένα κοινό. Πριν το συναίσθημα του STRESS, υπάρχει μία απειλή, ένας διχασμός, μία ψυχική διαμάχη. Η διαμάχη λοιπόν της παιδικής ηλικίας εάν περάσει από τις σωστές ψυχολογικές επεξεργασίες, γίνεται η κινητήρια δύναμη και πηγή σκέψης και αποφάσεων. Το βασικό θέμα όσο αφορά το στρες, δεν είναι εάν το έχουμε, γιατί σίγουρα το έχουμε όλοι μας, αλλά πώς μάθαμε να αντιδράμε σε αυτό μεγαλώνοντας και ωριμάζοντας. Έγιναν οι σωστές διεργασίες μέσα μας ούτως ώστε το STRESS να μας γίνει κινητήρια δύναμη, ή μας πήρε από κάτω και μας δημιούργησε τα λεγόμενα ψυχοσωματικά συμπτώματα

Το Stress είναι μία αντίδραση του σώματος μας που συμβαίνει όταν το σώμα μας και το μυαλό μας (mind/body) αντιλαμβάνονται κάτι σαν απειλή. Οι πρόγονοι μας είχαν αυτήν την αντίδραση όταν έπρεπε να αμυνθούν από ένα άγριο ζώο. Εμείς, έχουμε αυτή την αντίδραση γιατί ζούμε καθημερινά με τον φόβο να μην χάσουμε την δουλειά μας, ή ένα μέλος της οικογένειάς μας, ή την υγεία μας, ή την δουλειά μας.

Το ΟΡΓΑΝΙΚΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΤΟΥ STRESS.

Οποιαδήποτε και αν είναι η αφορμή, το μυαλό μας μάς προειδοποιεί ότι ένας κίνδυνος μας απειλεί. Η αντίδραση είναι , το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα προσβάλλεται, διάφορες ορμόνες εκρίνονται και το σώμα μας ετοιμάζεται για να αντιδράσει : fight/flight:

Να φύγει, ή να παλέψει είναι το δείλημα. Για τους πρόγονους μας ήταν σχετικά απλό. Η απόφαση ήταν σχετικά απλή. Έβλεπαν το άγριο ζώο, ή το έβαζαν στα πόδια, ή έδιναν την μάχη τους. Στην παιδική ηλικία το δείλημα είναι σχετικά μικρό. Να φάω ή να παίξω. Τα διλήμματα αυτά λύνονται σχετικά εύκολα. Μεγαλώνοντας, οι αποφάσεις γίνονται πολύπλοκες. Όταν λοιπόν δεν έχουμε μάθει να λύνουμε διλήμματα και να παίρνουμε αποφάσεις (αυτό γίνεται συνήθως όταν οι γονείς μάς παίρνανε όλες τις αποφάσεις για μας) το stress συσσωρεύεται και πολλαπλασιάζεται. Το stress γίνεται χρόνιο. Σε αυτό το σημείο έχουμε οργανικά επακόλουθα. Προβλήματα καρδιάς, στομάχου, ψηλή πίεση, μελαγχολία, πόνοι στο σώμα, διαβήτης, χοληστερίνη, πονοκέφαλοι, ορμονικές διαταραχές, κρίσεις πανικού φοβίες…. Μπλοκαριζώμαστε και ακινητοποιούμαστε.

Αυτό λοιπόν είναι το κρίσιμο σημείο. Σε μία δυσκολία, σε ένα δείλημα που μας προβληματίζει και έχει επιφέρει οργανικά συμπτώματα, σε αυτό το σημείο συνήθως επεμβαίνουμε. Είναι βασικό να καταλάβουμε την σοβαρότητα της κατάστασης που μας προκαλεί στρες. Τι μας το προκαλεί και τα συμπτώματα που έχουμε.

Οι τρόποι αντιμετώπισης του στρες είναι οι εξής:

Πολλοί επιζητούν κάτι άμεσο και η φαρμακευτική αγωγή είναι μια καλή λύση. Προσωρινά ηρεμούμε αλλά δεν έχουμε επίγνωση του τι ακριβώς μας συνέβη. Αισθανόμαστε καλύτερα και αυτό μας αρκεί. Δεν έχουμε μάθει έτσι όμως να λύνουμε τα διλήμματα και να προχωράμε στην ζωή μας.

Άλλοι αρχίζουν ψυχοθεραπεία για να καταλάβουν πως έφτασαν σε αυτό το σημείο. Αυτή η διαδικασία είναι πιο αργή αλλά μας οπλίζει για να πάρουμε μια απόφαση την επόμενη φορά.

Ένας άλλος τρόπος είναι η χαλάρωση και η εκπαίδευση του εαυτού μας στο να χαλαρώνουμε, να αυτοσυκεντρωνόμαστε και να αισθανόμαστε υπεύθυνοι για την ζωή μας, για την πραγματικότητα που εμείς δημιουργήσαμε. Είναι σημαντικό να ζητάμε την βοήθεια ειδικών, να μάθουμε να εμπιστευόμαστε αυτούς αλλά προπαντός τους εαυτούς μας για να πετύχουμε τους στόχους μας.

Πάρτε μια βαθειά ανάσα λοιπόν και σκεφτείτε σοβαρά ότι σήμερα είναι η μέρα που περιμένατε να έρθετε πιο κοντά στον εαυτό σας με ειλικρίνεια και θάρρος.

Σας ευχαριστώ.

---

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΥ ΣΑΣ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ
ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΙΑΤΡΙΚΑ / 25 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2005
της Λένας Καστρησίου

Ο John Bowlby (Attachment Theory, 1975), ένας από τους πιο σημαντικούς ψυχολόγους της εποχής μας, υπογράφει το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας και της θεωρίας που ερμηνεύει την ιδιαίτερη και προσωπική (ιδιοσυγκρασιακή) προσέγγιση που εφαρμόζει κάθε άνθρωπος σε μια σχέση.

Οι ιδέες του Bowlby δημιούργησαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε η κατανόηση της αιτιολογίας της αγάπης και της μοναχικότητας στην ενήλικη ζωή. Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών δεσμών και συμπεριφορών μέσα στο οποίο κινούνται οι άνθρωποι. Στη μια πλευρά του φάσματος αυτού βρίσκεται η έντονη απορρόφηση του ατόμου με τον σύντροφό του, ενώ στην άλλη η πλήρης ακύρωση του συντρόφου. Ποιοι είναι οι μηχανισμοί που ευθύνονται γι αυτή την τόσο διαφορετική αντιμετώπιση των ατόμων σε μια σχέση;

Ο τρόπος με τον οποίο ο Bowlby και οι συνεργάτες του (Bowlby, Ainsworth et al., 1978) απαντούν σε αυτή την ερώτηση βασίζεται στην ψυχαναλυτική θεωρία. Ισχυρίζονται ότι η ερωτική σχέση αγάπης της ενήλικης ζωής ακολουθεί τα ίδια βήματα και τους ίδιους μηχανισμούς με τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ γονιών και παιδιού. Ενήλικες που αισθάνονται εσωτερική μοναξιά μαρτυρούν ότι είχαν προβληματικές σχέσεις τόσο με τους γονείς τους, όσο και με τους συντρόφους τους. Όλα όσα έχουμε ζήσει στο παρελθόν με τους γονείς μας, μας κατατρέχουν στην περιπέτεια αναζήτησης συντρόφου. Όταν ο γονιός είναι διαθέσιμος και ανταποκρίνεται στις συναισθηματικές και βιολογικές ανάγκες του παιδιού του, τότε το παιδί αισθάνεται ασφάλεια. Όταν ο γονιός είναι συνεπής και σταθερός, το παιδί μαθαίνει να εμπιστεύεται τον κόσμο γύρω του- εφόδιο απαραίτητο για τις επόμενες σχέσεις του. Όταν ο γονιός δεν είναι σταθερά συνεπής με τις ανάγκες του παιδιού του, τότε το παιδί αισθάνεται απειλή στη γονική σχέση και του δημιουργείται άγχος και φόβος, γιατί, στην προσπάθειά του να επιβιώσει, πρέπει να βρίσκει τρόπους να προσελκύει την προσοχή των γονιών του.

Η ερωτική σχέση εμπεριέχει την αλληλεπίδραση της συναισθηματικής δέσμευσης και της σεξουαλικής πράξης. Η σεξουαλικότητα, μολονότι η εξέλιξή της βασίζεται σε διαφορετικές θεωρίες, παίζει πολύ βασικό ρόλο στην κατανόηση της δυναμικής της ερωτικής αγάπης. Η δέσμευση δύο συντρόφων επηρεάζεται από τη μεταξύ τους σεξουαλική σχέση. Παρά το ότι σε αυτό το άρθρο επικεντρωνόμαστε στη συναισθηματική δέσμευση, και όχι στη σεξουαλική, πρέπει να αναφέρουμε ότι σε μια υγιή σχέση είναι και οι δύο απαραίτητες. Η συναισθηματική δέσμευση αλληλοεπηρεάζεται με τη σεξουαλική δέσμευση. Ένα παράδειγμα: Ο σύντροφος, σε μια μονογαμική σχέση, ο οποίος αναζητά και επιδιώκει σεξουαλικούς δεσμούς, τους χρησιμοποιεί υποσυνείδητα σαν τρόπο αποδέσμευσης από το σύντροφό του.

Κάθε άνθρωπος, βάσει των βιωμάτων του, θα διαμορφώσει μια από τις παρακάτω προσωπικότητες (και, επομένως τάσεις) στις σχέσεις του:

• ΜΟΝΑΧΙΚΟΣ. Ανύπαρκτος ή πολύ ασταθής γονικός δεσμός. Τάση προς εσωτερική και κοινωνική μοναξιά. Ο μοναχικός αισθάνεται πιο άνετα σε συναισθηματική απόσταση, υποβαθμίζει τα συναισθήματα του, δυσκολεύεται να επικοινωνήσει και να εμπιστευτεί, αντιμετωπίζει τη ζωή επιφυλακτικά, αγχώνεται εύκολα και φοβάται την εγκατάλειψη. Σε μια σχέση, ο μοναχικός αναζητάει συνεχώς «χώρο» και ισχυρίζεται ότι αισθάνεται αμηχανία και πίεση γιατί ο σύντροφός του θέλει να είναι πιο κοντά από όσο εκείνος αντέχει. Η ιδέα της εξάρτησης από και προς ένα άτομο του προκαλεί φόβο και άγχος.
• ΚΥΚΛΟΘΥΜΙΚΟΣ. Ασταθής γονικός δεσμός. Τάση προς εσωτερική μοναξιά και, παράλληλα, διαρκής αναζήτηση παρέας. Ο κυκλοθυμικός είναι γενικά ανικανοποίητος συναισθηματικά και αγχωμένος. Αισθάνεται ότι δίνει περισσότερα από όσα παίρνει σε μια σχέση. Παρεξηγείται και ανησυχεί για την εικόνα του στους τρίτους. Είναι υπερευαίσθητος, παρορμητικός και ενθουσιώδης, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται προσαρμοστικός και αρεστός στις παρέες. Ο κυκλοθυμικός ισχυρίζεται ότι θέλει να είναι κοντά στο σύντροφό του, αλλά αισθάνεται ότι φοβίζει τους γύρω του.
• ΑΣΦΑΛΗΣ. Σταθερός γονικός δεσμός. Αντέχει τη μοναξιά χωρίς φόβο και επιζητάει χωρίς άγχος τη συντροφιά των άλλων. Αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, επικοινωνεί, δεν τον απασχολεί η γνώμη άλλων και δεν φοβάται να χάσει τον έλεγχο. Ικανοποιείται γενικά και αναλαμβάνει τις ευθύνες του για καμπές της ζωής του. Ο ασφαλής ισχυρίζεται ότι η εξάρτηση δεν τον δυσκολεύει και αισθάνεται δύναμη όταν αναγνωρίζει τις αδυναμίες του.

Επιλογή συντρόφου

Κάθε άνθρωπος επιλέγει το σύντροφό του τόσο βάσει των βιωμάτων του, όσο και βάσει της ωριμότητάς του και της προσωπικότητας που έχει διαμορφώσει. Ταυτόχρονα, βέβαια, το ένστικτο και η χημεία μεταξύ δύο ατόμων είναι βασικοί παράγοντες που οδηγούν ένα άτομο σε μια επιλογή.

Όταν κάποιος φτάσει στην κατανόηση των βιωμάτων του και αξιολογήσει το παρελθόν του, είναι πολύ σημαντικό να μη σταθεί στη λύπη για κάτι που ανήκει στο παρελθόν, αλλά να βρει το θάρρος να προχωρήσει συναισθηματικά και να οδηγήσει τον εαυτό του προς μια επιλογή που θα τον βοηθήσει να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του και να δημιουργήσει μια υγιή κατάσταση για το μέλλον του.

Δεν πρέπει να αφήσουμε μόνο καθαρά συναισθηματικούς λόγους να μας οδηγήσουν προς την επιλογή του συντρόφου μας. Ιδίως σε μια ώριμη φάση της ζωής μας, το ένστικτό μας πρέπει, κατά κάποιο τρόπο, να επηρεαστεί και από τη λογική μας: να αναγνωρίσουμε τις τάσεις μας, να αποδεχτούμε το παρελθόν μας, να βάλουμε στόχους και να βελτιωθούμε.

Η Λένα Καστρησίου είναι ψυχολόγος. Σπούδασε στο Loyola University και στο Illinois Professional School of Psychology. Έζησε και εργάσθηκε στο Σικάγο για 20 χρόνια. Από το 1998 εργάζεται ιδιωτικά στη Κηφισιά και ασχολείται θεωρητικά και πρακτικά με αξιολογήσεις σχέσεων και επιλογή συντρόφου.
www.psychotherapists.gr - www.seekself.com - www.oneplusone.gr